Định nghĩa

1. Cụm động từ:
   • Nói một cách khéo léo, tế nhị: Cách nói chuyện, giao tiếp có chủ ý, sử dụng ngôn từ và thái độ phù hợp để đạt được mục đích là làm cho người nghe cảm thấy dễ chịu, vui lòng hoặc để tránh gây ra sự khó chịu, mất lòng.
   • Nói giảm nói tránh: Sử dụng lời nói một cách tinh tế để giảm nhẹ mức độ, che giấu một phần sự thật hoặc hướng sự chú ý của người nghe theo chiều tích cực hơn.

Ví dụ sử dụng

• Cụm động từ:
  • Muốn từ chối lời mời của họ, anh ấy phải nói khéo để không làm mất lòng.
  • Thay vì phê bình trực tiếp, cô giáo nói khéo để học sinh tự nhận ra lỗi của mình.
  • Khi góp ý về bữa ăn, bà ấy thường nói khéo: "Hôm nay cơm hơi nhão một chút nhỉ?"

Các cách sử dụng nâng cao

• "Khéo nói": Đây là một cấu trúc nhấn mạnh phẩm chất, kỹ năng của người nói. Nó miêu tả một người có tài ăn nói khéo léo, biết cách dùng lời lẽ.
  • Anh ấy là người rất khéo nói, ai cũng quý.
• "Nói khéo lại": Hành động sửa lại lời nói cho tế nhị, khéo léo hơn sau một phát ngôn có thể gây phản cảm.
  • Thấy mặt anh ta biến sắc, tôi vội nói khéo lại: "Ý em là..."

Biến thể và từ gần giống

• Nói giảm nói tránh (cụm động từ): Là một biểu hiện cụ thể của "nói khéo", tập trung vào việc dùng từ ngữ nhẹ nhàng hơn để thay thế cho những cách diễn đạt gây cảm giác nặng nề, ghê sợ, thô tục.
  • "Ông ấy đã qua đời" là cách nói giảm nói tránh của "ông ấy đã chết".
• Nói ngọt (cụm động từ): Nhấn mạnh việc dùng lời lẽ ngọt ngào, êm tai, thường để lấy lòng hoặc thuyết phục ai đó, đôi khi có thể mang hàm ý không chân thành.
  • Đừng nghe anh ta nói ngọt, rồi sẽ bị lừa đấy.

Từ đồng nghĩa

• Nói tế nhị: Nói một cách ý tứ, kín đáo, tránh sỗ sàng.
• Nói vòng vo: Nói quanh co, không đi thẳng vào vấn đề chính (có thể với mục đích "nói khéo", nhưng đôi khi gây khó chịu).
• Nói bóng gió: Nói ám chỉ, không nói thẳng, nói trực tiếp.

Từ trái nghĩa

• Nói thẳng: Nói một cách trực tiếp, không vòng vo, giấu giếm.
• Nói thật: Nói ra sự thật một cách trung thực, có thể không quan tâm nhiều đến cảm xúc của người nghe.
• Nói trống không: Nói cộc lốc, thiếu lễ độ, không có từ xưng hô hay lời lẽ cho phải phép.

Thành ngữ liên quan

• "Lời nói không mất tiền mua, lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau": Thành ngữ khuyên răn nên cẩn trọng, khéo léo trong lời ăn tiếng nói để giữ gìn mối quan hệ.
• "Mật ngọt chết ruồi": Hàm ý cảnh báo những lời nói ngọt ngào, khéo léo (kiểu "nói ngọt") đôi khi che giấu mưu mô, nguy hiểm.

1. Nói chỉ cốt cho người ta vui lòng.